دانلود و آموزش تحلیل واریانس پیشرفته

تنها ویژگی ثابت در جهان درون و بیرون ما، ناپایداری آن است. از طرف دیگر در همین جهان ناپایدار به ندرت می­شود دو نفر یا دو چیز کاملا مشابه هم پیدا کرد. در حقیقت ما با جهانی لبریز از دگرگونی و تنوع روبرو هستیم. جهانی که به زبان آماری پر از واریانس یا تغییر یا نوسان است.

ما به حکم انسان بودن به ناخودآگاه از مواجهه با اینهمه ناپایداری و تنوع هراسناک می­شویم و در صدد کنترل و پیش بینی­پذیر کردن آن برمی­آییم و به همین دلیل به انواع علوم (اعم از تجربی یا غیرتجربی) پناه می­بریم تا این تغییر و تنوع یا همان واریانس را تحلیل کنند و ریشه­های آن را بیابند تا خاطر پریشان ما آدمیزادگان جمع شود و به خیال بیداری علم و عالمان آسوده بخوابیم که بله می­شود و ما می­توانیم! زهی خیال باطل. بگذریم.

از دیدگاه من که سالها تجربه کندوکاو در مسائل فرهنگی و اجتماعی دارم و علاوه بر آن روش علمی کندوکاو کردن را نیز به دانشجویان و دانش­آموزان این مرز و بوم درس داده­ام، ذات فعالیت همه پژوهشگران تمامی رشته های علمی، چیزی نیست جز تحلیل واریانس. آنها سراغ انواع پدیده­های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، زیست محیطی و … در سطوح مختلف خرد و میانه و کلان و عالم درون و بیرون می­روند تا راز ناپایداری و تنوع (شما بخوانید واریانس) آنها را به امید کنترل و پیش­بینی پذیر ساختن آن کشف یا تحلیل کنند.

مهمترین خدمتی که آماردانان به این قلمرو می­کنند منضبط ساختن روش­های کمی تحلیل واریانس است. از چشم من همه روش­های آمار استنباطی تحلیل واریانس هستند چون به ما در کشف منابع یا عواملی که موجب تغییر در متغیرها می­شوند کمک می­کنند. حتی روش­های آمار توصیفی نیز وقتی مرکز یک توزیع را شناسایی می کنند و شدت پراکندگی یا کشیدگی یا کژی داده­های حول آن مرکز را توصیف می­کنند به نوعی در خدمت تحلیل واریانس هستند. اما چه می­شود کرد که در این راه قرارداد کرده اند که تنها به پاره­ای از این روش­های آماری عنوان تحلیل واریانس بدهند و مابقی هم اسامی دیگری نظیر تحلیل رگرسیون، برابری میانگین­ها، همبستگی پیرسون و … اختیار کنند.

رایج­ترین روش تحلیل واریانس، تحلیل واریانس یک­طرفه است که محقق در آن تلاش می­کند راز نوسانات یا تغییرات یا همان واریانس یک پدیده را تنها با یک عامل (آن هم از نوع کیفی و نه کمی) توضیح دهد. اما همه می­دانیم که پدیده­های تک علتی کم یاب و حتی بنابه روایتی نایاب هستند مخصوصا اگر قرار باشد دایره علت را به پدیده­های کیفی محدود کنیم. بلکه عموم پدیده­ها از عوامل متعددی تاثیر می­پذیرند.

این مجموعه آموزشی به روش­های پیشرفته تحلیل واریانس اختصاص دارد، به این معنا که سراغ آن بخش­ از روش­های مرسوم تحلیل واریانس می­رویم که بتوانند واریانس پدیده­ها را در دو یا چند عامل کیفی و حتی کمی شناسایی کنند نظیر تحلیل واریانس عاملی (دو یا چند طرفه)، تحلیل کووریانس.

علاوه بر این پاره­ای از روش­های تحلیل واریانس هنگامی استفاده می­شوند که اندازه گیری متغیر وابسته به در زمان­ها یا شرایط مختلف تکرار شده باشد. این روش­ها که اصطلاحا تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر نامیده می­شوند نیز در این مجموعه تدریس شده است: تحلیل واریانس یکطرفه اندازه­گیری مکرر، تحلیل واریانس عاملی اندازه­گیری مکرر و تحلیل کوواریانس اندازه­گیری مکرر.

این مجموعه و سایر مجموعه­های این سایت، حاصل تجربه­ای است که با دانشجویان عزیزم طی سال­های مختلف داشته­ام و نقاط قوت آن علاوه بر شاگردی اساتید خوب رشته آمار دانشگاه فردوسی مشهد، مدیون سوالاتی است که از طرف شاگردانم مطرح شده است. مستندسازی و انتشار این تجارب آموزشی اصلا و ابدا به معنای بی عیب و نقص بودن آنها نیست. تمام تلاش من بیان ساده و موثر مفاهیم و روش­های آماری در موضوعات و مسائل علوم اجتماعی و انسانی بوده است و امیدوارم با این کار گامی هر چند کوچک در مسیر تقویت پژوهش در ایران و جهان برداشته باشم.

در پایان عناوین دروس این مجموعه به شرح زیر است:

1-معرفی انواع روش­های تحلیل واریانس پیشرفته

2-مفهوم کنترل در تحلیل واریانس پیشرفته

3-تحلیل واریانس عاملی

4-تحلیل کوواریانس

5-تحلیل واریانس یکطرفه اندازه گیری مکرر

6-تحلیل واریانس عاملی (دو یا چند طرفه) اندازه گیری مکرر

7-تحلیل کوواریانس اندازه گیری مکرر

با احترام   

مجید حیدری چروده